મનમોહક વેજિટેબલ બ્લોક પ્રિન્ટિંગ

Source: Shefali Pandya, Sajawat

નાનપણથી જ આર્ટના શોખને આગળ વધારી ટેક્સટાઇલ ડિઝાઈનિંગનો કોર્સ કરવાની સાથે નીલુબહેન પટેલ વેજિટેબલ બ્લોક પ્રિન્ટિંગ દ્વારા અનેકવિધ વસ્તુઓ બનાવે છે.

નાનપણથી જ જો આર્ટ અને ક્રાફ્ટમાં રસ હોય અને તેમાં જ આગળ વધવાનો મોકો મળે તો બીજું શું જોઇએ? અમદાવાદમાં વસતાં નીલુબહેન પટેલને નાનપણથી જ આર્ટનો શોખ હોવાથી સતત કંઇ ને કંઇ બનાવ્યા જ કરે. એમના આ શોખને એમના મમ્મી-પપ્પા અને ભાઇ તરફથી સારો સહયોગ મળ્યો અને અત્યારે નીલુબહેન એવી ભાતભાતની વસ્તુઓ બનાવે છે કે જોતાં જ રહીએ. નીલુબહેન પોતાના શોખને આગળ વધારવામાં પરિવાર તરફથી મળેલા સહયોગ વિશે જણાવતાં કહે છે, ‘નાની હતી, ત્યારથી જ કંઇ ને કંઇ ક્રાફ્ટ બનાવવાનો મને શોખ.

મારા આ શોખને મમ્મી-પપ્પા તરફથી તો પ્રોત્સાહન મળતું જ, પરંતુ મારા મોટા ભાઇને મારામાં રહેલી કલા પર વધારે વિશ્વાસ. આથી જ મેં જ્યારે સ્કૂલનો અભ્યાસ પૂરો કર્યો તે પછી તેમણે મને ડિપ્લોમા ઇન ટેક્સટાઇલ ડિઝાઈનિંગનો કોર્સ કરવાની સલાહ આપી. સાચું કહું તો, મારા શોખને સૌથી વધારે પ્રોત્સાહન અને પ્રેરણા મારા મોટા ભાઇ પાસેથી મળ્યા છે.’

નીલુબહેન પેઇન્ટિંગ, પ્રિન્ટિંગ, કલે વર્ક, મડ-મિરર વર્ક, ટેરાકોટા વર્ક, ટ્રેડિશનલ ડિઝાઈનિંગ વર્ક, વેજિટેબલ પ્રિન્ટિંગ વગેરે એટલું સરસ અને ફિનિશિંગવાળું બનાવે છે કે મન મોહ્યાં વિના ન રહે. કોલેજમાંથી નીલુબહેને ડિઝાઈન સ્ટુડિયોમાં અરવિંદ મિલ, રીલાયન્સ મોલ વગેરેમાં કામ કરવાની સાથે અનેક એક્ઝિબિશન પણ યોજ્યાં છે.

તેમાંય કાપડ પર તેઓ ટ્રેડિશનલ બ્લોક પ્રિન્ટિંગ તો અદ્ભુત કરે છે. તેઓ કહે છે, ‘હું કાપડ પર ટાઇ એન્ડ ડાઇ (બાંધણી), ફેબ્રિક પેઇન્ટિંગ, બાટિક, સ્ક્રીન પ્રિન્ટિંગ, વેજિટેબલ પ્રિન્ટિંગ, વેજિટેબલ બ્લોક પ્રિન્ટિંગ, લીફ પ્રિન્ટિંગ વગેરે કરું છું.’

તેમની પાસેથી આજે આપણે પોટેટો બ્લોક પ્રિન્ટિંગ કેવી રીતે કરવું તે શીખીએ. તમે પોટેટો ઉપરાંત ડુંગળી, ભીંડા, રિંગણ, ગાજર વગેરે શાકથી પણ પેઇન્ટિંગ કરી શકો છો. એ માટે તમારે જોઇશે - બટાકાં, કાપડ, મનપસંદ રંગ, કટર, ટ્રેસિંગ પેપર, પીંછી અથવા સ્પોન્જ.

પોટેટો બ્લોક બનાવવા માટે સૌથી પહેલાં કાગળ પર ડિઝાઈન દોરી લો. તે પછી બટાકાંને વચ્ચેથી કટ કરી તેના બે ટુકડા કરો. આ ટુકડા પર જો તમને ફાવે તો ફ્રી હેન્ડ ડિઝાઈન દોરો અથવા કાગળ પર દોરેલી ડિઝાઈન ટ્રેસ કરી લો. કટર લઇ એ ડિઝાઈનની આસપાસથી અડધા સે.મી. જેટલું કોતરી લો. જેથી ડિઝાઈન એકદમ સરસ રીતે ઉપસી આવશે. પોટેટો બ્લોક તૈયાર થઇ ગયો.

હવે એ ડિઝાઈન પર પીંછી અથવા સ્પોન્જથી કલર લગાવો. કલર લગાવતી વખતે માત્ર ડિઝાઈન પર જ લાગે તેનું ધ્યાન રાખવું. તે પછી જે કાપડ પર બ્લોક પ્રિન્ટિંગ કરવું હોય તેના પર બટાકાંને દબાવીને ડિઝાઈન પાડો. તમને ગમતી ડિઝાઈન સાડી, ડ્રેસ, પિલો કવર, ટેબલ કલોથ, ઓઢણી, વોલપીસ વગેરે પર બનાવી શકાય. બજારમાં અનેક જાતના લાકડાનાં બ્લોક મળે છે, પરંતુ આ પોટેટો બ્લોક પ્રિન્ટિંગથી તમે મૌલિક ડિઝાઈન બનાવી શકો છો. આ જ રીતે ભીંડા, ડુંગળી, ગાજર વગેરેને પણ કટિંગ કરીને બ્લોક પ્રિન્ટિંગ કરી શકાય.